84 lata temu, 18 września 1939r. Węgrzy, oficjalnie strona neutralna w tym etapie II wojny światowej, otworzyli granice swego państwa dla uchodźców wojennych z walczącej jeszcze Polski. W celu upamiętnienia tego wydarzenia odbyły się uroczystości przy pomniku Henryka Sławika i Józefa Antalla seniora w warszawskim parku Dolina Szwajcarska.

– Stajemy dzisiaj w 84. rocznicę kiedy, połączony z nami więzami braterstwa od zawsze, naród węgierski otworzył swoje granice jak drzwi gościnnego domu dla tysięcy uchodźców wojennych z Polski, którzy w wyniku agresji niemieckiej i sowieckiej, musieli uciekać ze swojej rodzinnej ziemi – stwierdził szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych Jan Józef Kasprzyk.

– Historia Polski i Węgier przeplatała się przez tysiąc lat i zawsze nawzajem się wspieraliśmy. Przyjmowanie polskich uchodźców miało szczególnie ludzka twarz, to było 130 tysięcy pojedynczych losów – przypomniała ambasador Węgier w Polsce dr Orsolya Zsuzsanna Kovács.

Jan Józef Kasprzyk wspominał dwóch bohaterów narodów polskiego i węgierskiego: Hernyka Sławika oraz Józefa Antalla. Pierwszy był w trakcie II wojny światowej przewodniczącym Komitetu Obywatelskiego ds. Opieki nad Uchodźcami Polskim na Wegrzech. Drugi był węgierskim politykiem, wówczas komisarzem rządowym ds. uchodźczych. Potrafili świetnie współpracować, wykazując się odwagą, determinacją i miłosierną troską o zagrożonych w czasie konfliktu ludzi. Pomagali przebywającym na Wegrzech Polakom oraz uratowali wielu Żydów (sam Sławik wystawił fałszywe paszporty 5 tysiącom). „Wspólnymi staraniami stworzyli godne warunki życia dla polskiej emigracji. Zorganizowali wzorową opiekę dla wojennych sierot. Ich wzajemne zaufanie, przyjaźń i praca, uczyniły możliwym, co w wojennej rzeczywistości było niemożliwe” – napisała w specjalnym liście Marszałek Sejmu Elżbieta Witek.

Podczas uroczystości medalem Pro Bono Poloniae został uhonorowany były ambasador Polski na Węgrzech Grzegorz Łubczyk. Pomnik Henryka Sławika i Józefa Antalla seniora, znajdujący się w parku Dolina Szwajcarska w Warszawie, został odsłonięty w 2016 r. W czerwcu 2017 r. taki sam pomnik stanął w Budapeszci